چندان‌كه قلمرو حكومتش از شرق تا رود سند و از غرب تا درياى اژه و يونان ، از شمال تا درياى خزر و درياى سياه و از جنوب تا حبشه در آن سوى درياى سرخ گسترده بود . كورش در سال 529 ق . م به جنگ سكايىها رفت ، اما به دست آنان كشته شد . كمبوجيه و داريوش كمبوجيه پسر كوروش و جانشين او پس از لشكركشى پيروزمندانه‌اى كه به مصر كرد [ به زخمى كه از روى تأثّر پس از شنيدن برنشستن بردياى دروغين به خود زد ] درگذشت ، و كار امپراتورى ايران چندى در نشيب و افول بود . پس از آن داريوش برآمد و قومى را كه در بابل شوريده بودند سركوب كرد و تخت جمشيد را پايتخت ساخت و بارها به جنگ اروپاييان [ - يونان ] رفت . اما پيروزى نيافت و سرانجام به مرگ ناگهانى از بيمارى به كام مرگ افتاد . خشايار و جانشينانش پس از او خشايار شاه برنشست و اين پادشاه در سال 480 ق . م . خود با لشكرى عظيم مركب از شش كرور سرباز روانهء يونان شد و جنگ‌هاى بسيار كرد ، سرانجام پس از شكست و تلفات فراوان از فكر تسخير اروپا گذشت . پس از اين رويدادها رفتار او با ملازمان و پيرامونيانش سخت‌تر شد ؛ تا كه سرانجام در سال 464 [ يا 465 ] ق . م . [ به دست خواجه‌سراى شاهى ] كشته شد . داريوش فرزند خشايارشا هم در اين توطئه به دست اردشير ، شاهزادهء سوم ، كشته شد ، و اين يك بر تخت جلوس كرد . اردشير اول [ - درازدست ] در سال 424 ق . م . كشته شد . داريوش [ دوم ، پسر اردشير درازدست ، كه از 424 تا 404 ق . م . پادشاه بود ] با برادر بزرگتر بر سر مقام شاهى درافتاد [ و به تخت نشست . ] پس از چندى اردشير دوم [ كه در سال‌هاى 404 تا 360 ق . م . بر تخت بود ] برنشست . در سال 401 ق . م . برادر كوچكتر پادشاه با كمك يكصد هزار سپاهى يونانى با سربازان ايران جنگ كرد و شكست خورد و گريخت ، اما باز سر به شورش برداشت و به ايران آمد و كارش پيش رفت و پيروزى يافت . اين واقعه ميان سال‌هاى 396 تا 394 ق . م . بود و در پى آن دو مملكت [ ايران و يونان ] پيمان صلح بستند . در سال 359 پيش از ميلاد اردشير سوم چند تن از نزديكان و خويشان و شمارى از اشراف را كشت و بر تخت شاهى نشست .